تهیه کننده: دکتر کیارش مهرانی
صنایع معدنی همیشه جز صنایع پرخطر بوده است و نگرانی های ایمنی کارگران تنها بخشی از چالش ها را نشان می دهد. مقررات سختگیرانه فزاینده، اتکا به فناوری، تقاضای متناقض برای مواد خام و قیمت بالای کالاها نگرانی هایی هستند که هر شرکت معدنی با آن دست و پنجه نرم می کند. خوشبختانه، اکثر مشاغل معدنی قادرند با برنامه های مدیریت ریسک موثر مقابله کنند. بسیاری از مدیران صنعت در حال حاضر از نظر توانایی خود در مدیریت موثر ریسک ها از بازی جلوتر هستند. آنها میدانند که سودهای بزرگ اغلب با ریسکهای بزرگ به دست میآیند، و برنامههایی که به خوبی طراحی شدهاند، آنها را قادر میسازد تا با خیال راحت این فرصتها را دنبال کنند. با توجه به بی ثباتی محیط عملیاتی آنها و دشواری ارزیابی فرصت ها، مدیریت ریسک تقریباً یک ضرورت است. یک برنامه مدیریت ریسک به شرکت های معدنی اجازه می دهد تا از موفقیت عملیات خود اطمینان حاصل کنند. مایکل مارینو، یکی از همکاران ژورنال معدنی کانادا، که همچنین دستیار معاون در بیمه RSA است، توضیح میدهد که همکاری مؤثر با کارشناسان مدیریت ریسک میتواند سود زیادی برای عملیات استخراج داشته باشد. نکته کلیدی در درک تمام خطرات قبل از تعهد به هر پروژه خاصی است. مارینو پیشنهاد میکند: «پیش از شروع عملیات استخراج، چشمانداز سیاسی را بهطور کامل بررسی کنید، زیرا مشکلات در این حوزه میتواند عملیات را در هر مرحله توسعه متوقف کند». تهدیدهای معمول برای زنجیره تامین شامل دسترسی ضعیف به تجهیزات جایگزین در مناطق دورافتاده، موانع حمل و نقل و مشکل در دسترسی به کارگران واجد شرایط میتواند عملیات را تحت تاثیر قرار دهد، بنابراین بررسی این خطرات به منظور نظارت صحیح بر سودآوری پروژه غیرقابل مذاکره است.
ضرورت مدیریت ریسک در فعالیتهای تجاری برای مدیریت اثربخش همه آسیبهایی که ممکن است بخش های مختلف شرکت را تحت تاثیر قرار دهد بر همگان مشخض است و باید در همه سطوح شرکت به رسمیت شناخته شود. از طرفی پروژه ها و عملیات معدنی کماکان از حوادث و نتایج ناخواسته و برنامه ریزی نشده رنج می برند و متاسفانه به طور قابل ملاحظه ای بر سودآوری، شهرت و مجوزهای فعالیت آنها تأثیر می گذارد. این امر از طریق درک ضعیف یا استفاده ضعیف از فرآیند مدیریت ریسک یا به دلیل اعمال مدیریت ریسک در محدوده غیر ضروری از جنبههای مختلف و فعالیتهای تجاری رخ میدهد. مدیریت ریسک اثربخش از طریق استفاده مداوم از یک فرآیند سیستماتیک به دست می آید و به کاربرد ماهرانه و ورودی های عملیاتی عمیق برای شناسایی و ارزیابی ریسک نیاز دارد. مدیریت ریسک همچنین باید به طور کلی در سراسر یک شرکت ، نه فقط در زمینه های مورد علاقه تیم مدیریت ، و در تمام مراحل چرخه حیات معدن، به ویژه از مرحله اکتشاف تا بهره برداری و توقف معادن بشرح زیر اجرا شود.
- پیش امکان سنجی، امکان سنجی، طراحی و تایید پروژه
- ساخت و راه اندازی معادن و تاسیسات فرآوری مواد معدنی
- بهره برداری، نگهداری و تولید
- بسته شدن، از کار انداختن و بازسازی
- نظارت پس از بسته شدن
هر مرحله از منظر مدیریت ریسک چالش های مهمی را ارائه می کند. به عنوان مثال، اکتشاف در مناطق جدید ممکن است خطرات زمین شناسی، زیست محیطی، اجتماعی، حاکمیتی و اقتصادی را افزایش دهد. فازهای عملیاتی شامل خطرات اجتماعی، سلامت، ایمنی، محیط زیست، نظارت و شهرت خواهد بود. بسته شدن معدن شامل خطرات اجتماعی، نظارتی و اعتباری خواهد بود.
حتی در مواردی که گروههای ریسک مشابه هستند، ماهیت خاص ریسکها متفاوت است و نیاز به تجزیه و تحلیل و کنترل جداگانه دارد. مدیریت ریسک مؤثر میتواند پتانسیل یک پروژه یا عملیات را برای متحمل شدن رویدادها و نتایج ناخواسته و برنامهریزی نشده به حداقل برساند. هنگامی که به خوبی و شفاف اعمال شود، می تواند دستاوردهای زیر را داشته باشد:
- محافظت از عملکرد مالی
- حفظ سلامت، ایمنی و رفاه کارکنان، جوامع و محیط زیست
- ایجاد اعتماد برای ذینفعان داخلی و خارجی
- تضمین مجوز های قانونی و اجتماعی برای فعالیت
تجربه ارزیابی ریسک در معدن مس و سد باطله
عملیات ۱۰۰ ساله معدن مس Mount Lyell Mining and Railway Company Ltd در کوئینستاون ، تاسمانی ، منجر به این شد که بیش از ۱۰۰ میلیون متر مکعب باطله معدن ، ذوب فلز و خاک سطحی به رودخانه کینگ و مک کواری هاربور رسوب شود. برای تخلیه باطله های نمایان شده در سواحل رودخانه و در دلتای رودخانه به طور مداوم آهن ، منگنز ، آلومینیوم و مس را شستشو می دادند ، تا به بارهای فلزی در آبها و رسوبات بندر مک کواری کمک کند. ناظر و بخش محیط زیست و مدیریت زمینهای تاسمانی ، با هدف ارزیابی خطر زیست محیطی انتشار فلزات از عملیات معدن و تدوین استراتژی تصحیح ارزیابی اولیه خطر مس در آبهای بندر مک کویری ، نظارت بر داده های مس در آبهای شور متوسط را با داده های خود در مورد مسمومیت مس برای یک دامنه وسیع گونه های دریایی نشان داد که بیشتر از ۰.۹۸ احتمال وجود دارد که غلظت مس محلول در بندر از غلظت مس (با ۵۰ درصد اطمینان) برای حداقل پنج درصد از گونه ها مضر باشد. غلظت مس محلول تا ۵۰۰ میکروگرم در لیتر در آبهای سطحی بندر در نزدیکی دهانه رودخانه کینگ گزارش شده بود ، غلظت های برآوردی بین ۱۰μg/L تا ۱۰۰μg/L مس متغیر بود. روشهای الکتروشیمیایی نشان داد که بخش قابل توجهی از مس محلول به شکل شیمیایی است که به طور بالقوه برای جذب در موجودات آبزی در دسترس است. ماهی ها ، گونه های بی مهرگان و فیتوپلانکتون ها از فراوانی و/یا تنوع گونه ای کمتری نسبت به مدخلهای دیگر در شرق استرالیا برخوردار بودند.
سپس یک مطالعه جامع برای ارزیابی تأثیرات زیست محیطی انتشار مواد مخاطره آفرین فلزات از معدن و ذوب به عنوان بخشی از توسعه یک استراتژی اصلاح انجام شد. شکل های شیمیایی (زایش مس) و در دسترس بودن احتمالی آنها برای موجودات دریایی در آبهای Macquarie Harbour با استفاده از رویکردی که اکنون در دستورالعمل های کیفیت ANZECC -ARMCANZ (2000) بیان شده است ، مورد بررسی قرار گرفت. این موارد،شامل مطالعاتی در مورد گونه های شیمیایی مس و ارزیابی سموم مستقیم (DTA) با استفاده از ریزجلبک ها ، سخت پوستان و اختلال جنین است. با استفاده از تکنیک های الکتروشیمیایی و رزین ، DTA نشان داد که هیچ تأثیر قابل توجهی بر رشد جلبک ، بقاء سخت پوستان و تپش ، یا تنظیم اسمو یا inflounder تجمع مس وجود ندارد. این نتیجه برخلاف نتایج حاصل از تکنیک های شیمیایی بود که نشان می داد مس در آبهای بندر به طور بالقوه زیستی در دسترس است. آزمایشات بیشتر نشان داد که این آبها برای ریزجلبک Nitzschia closterium سمی نیستند ، علیرغم این واقعیت که حاوی غلظت مس بیشتر از میزان شناخته شده برای ایجاد اثرات بازدارنده بر این جلبک هستند (Stauber et al. 2000).
مسمومیت مس احتمالاً به دلیل اتصال مواد آلی محلول در سطح سلول جلبک بوده و از اتصال و جذب مس به جلبک ها جلوگیری می کند. این مطالعه موردی عدم کفایت تکیه بر یک عده شواهد در ارزیابی ریسک را نشان می دهد. ارزیابی سطح غربالگری بر اساس تجزیه و تحلیل شیمیایی و داده ها به تنهایی ممکن است خطر را بیش از حد برآورد یا دست کم بگیرد. برای ارزیابی بهتر ریسک و توسعه گزینه های اصلاحی مناسب ، تحقیقات اختصاصی محل-از جمله تجزیه و تحلیل گونه های شیمیایی ، ارزیابی سموم مستقیم و نظارت بیولوژیکی که در دستورالعمل های فعلی ANZECC-ARMCANZ (2000) ذکر شده است-اغلب همراه با درک مکانیسم های سمیت مورد نیاز است.
پیام های کلیدی
- عملیات استخراج معادن و فرآوری مواد معدنی با انواع مختلفی از خطرات از جمله سلامت و ایمنی محل کار، محیط زیست، بهداشت عمومی و ایمنی، نظارتی، تولید، شهرت، مواد معدنی مواجه است.
- تأثیر دامنه ریسک ها و کنترل های آنها باید برای تأثیر بالقوه بر وضعیت مالی، شهرت و مجوز فعالیت شرکت ارزیابی شود.
- خطراتی که ممکن است در طول زمان عادی شوند نیاز به توجه ویژه دارند. خطرات انباشته نیز ممکن است نیاز به توجه ویژه داشته باشند.
- ذینفعان ،گروههای متنوعی هستند که در برداشت خود از ریسک متفاوت هستند. برقراری ارتباط و تعامل با کسانی که به طور بالقوه تحت تأثیر ریسک های فعالیتهای معدنی قرار می گیرند، یک عنصر اساسی در مدیریت ریسک خوب است و به فرآیند و سازمان اعتبار می بخشد.
- فرآیندهای مدیریت ریسک باید چرخه حیات یک معدن را در برگیرد. نظارت بر موارد و چارچوب مناسب برای یکپارچه سازی فعالیت های مدیریت ریسک، به ویژه در زمینه استانداردهای مدیریت کیفیت و محیط جدید توسعه یافته، که نیازمند در نظر گرفتن چرخه عمر فعالیت ها، محصولات و خدمات است، فراهم می کند.